www.amude.com - navenda çanda kurdî


30.03.2004 - 02:33

Rêjîma Suryayê ji malperên kurdî ditirse


>> Li Suryayê Malpera Amûdê di rêyên fermî re venabe
PARÎS/QAMIŞLO (amude.com) - Piştî qedexekirina çend malperîn kurdên başûrê-rojavayê Kurdistanê - û di nav wan de Malpera Amûdê - ji aliyê rêjîma Suryayê ve, êxistina "Raportvanên Bê Sînor" a navneteweyî girtina malperên kurdî amude.com û qamislo.com ji aliyê rêjîma Suryayê ve şermezar kir. Di warê ragihandina serhildana başûrê-rojavayî Kurdistanê de, malperên kurdî rola bingehîn lîstin û ev yek bû sedema acizbûna rêjîma Suryayê. Wê ne tenê malper qedexe kir, wê herweha ji partiyîn kurdî doza girtina malperan kir. Li gel hin astengiyan jî, lê kurdên li welat dikarin di rêyine cuda re derbasî malperan bibin.

Piştî ku nûçe, wêne û vîdyoyên serhildana başûrê-rojavayî Kurdistanê di rêya malperên kurdê re li seranserî cîhanê belav bûn, televizyona surî di nûçeyên xwe de ragihand, ku malperên kurdî bi "roleke negatîv" radibin tenê "derewan" belav dikin. Hîn çend demjimêr di ser vê nûçeyê re derbas nebûbûn, rêjîmî rê li ber kurdan girt, ku derbasî malperan bibin. Di destpêkê de malperên Amûdê û Qamişlo hatin qedexekirin û piştre malpera Efrînê jî kete rêza wan.

Di guftûgoyên li gel partiyên kurdê de, Mihemed Mensura, ku bêtirê 20 salan berpirsyarê talankirina kurdan li herêma Cezîrê bû û di bûyerên dawî de ji aliyê rêjîmê ve hate şandin Qamişloyê, da ku li gel kurdan biaxive û berxwedana wan rawestîne, ji partiyên kurdî doza girtina malperan kir, çimkî li gorî wê ev malper "derewan belav dikin û mebesta wan tenê xerabkirina di navbera kurdan û ereban de ye".

Piştî ku xwepêşandanên kurdan rawestiyan, rêjîmê êdî dest bi binçavkirina bi hezaran kurdan kir. Gelek ji wan hatin zindankirin ji ber wêneyên wan di internêtê de hatibûn weşandin. Herweha ji aliyê partiyên kurdî yên li welat ve tê ragihandin, ku ji ber xebata malperan a ragihandinê rêjîm êrîşine dijwar li dijî kurdan pêk tîne. Ji ber vê yekî partî gelek caran ji malperan doza rakirina wêneyên ku serokê Suryayê Beşar el-Esed û yên bavê wî yê dêktator Hafiz el-Esed bi şêweyekî nêgatîv pêşkêş dikin, ji malperan kir.

Malpera Amûdê daxuyaniya êxistina "Raportvanên Bê Sînor" wergerand yimanê kurdî û wê li vê derê diweşîne:

-----------------------------------------------------

Surya - 29.03.2004

Hikumetê du malperên kurdî qedexe kir

Raporvanên Bê Sînor îroj mixabiniya xwe li hemberî qedexekirina herdu malperên kurdî www.amude.com û www.qamislo.com ji aliyê hikumeta Suryayê ve diyar kir. Van malperan nûçe, wêne û perçeyên vîdyo yên xwepêşandanên ji aliyê kêmayetyia kurdî li Suryayê ve weşandibûn.

Wê got, ku ew "ji helwesta rêjîmê ya autorîtêr û herweha ji zikreşiya wê ya bêfedî ji azadiya nerînê re" di sansorkirina malperên internêtê de bi hêrs bûye û ragihand, ku xwendekarekî rojnamevaniyê, yê ku di tîrmeha borî de ji ber weşandina wêneyan di malpera amude.com de hate binçavkirin, ta niha hîn jî di zindanê de ye. Wê got: "Rêjîmê niha gavek din a zêde avêt."

Herdu malperên ku li Elmanyayê dixebitin û orteya adarê ji bo bikarhênerên internêtê yên li Suryayê hatine qedexekirin, ji bo kurdên diyasporayê (derveyî welat) û herweha ji bo medyaya biyanî, ya ku gelek caran wêne û vîdyoyên wan bi kar tînin, çavkaniyên agahiyan ên bingehîn in.

Dema ku bikarhênerên surî hewil didin ku derbasî van malperan bibin, nivîsa "access denied" (derbasbûn qedexe ye) ji wan re derdikeve. Berpirsê malpera amude.com Sîrwanê Hecî Berko ragihand, ku rêjîm malperan fîlter dike û navnîşanên wan digire, da ku ti kes nikaribe derbasî wan malperan bibe. Wî berdewam kir û got, ku malper dikarîbû li jêr navnîşana www.amude.net bête vekirin, lê ew jî niha hate girtin.

Dezgeha Surî ya Têlêkomunîkasyonan (STE) bi sedan malperên pornografîk, pro Israîl û yên ku rêjîmê rexne dikin, fîlter dike. Surya tenê xwedî 2 dezgehên belavkirina internêtê ye, ku herdu jî di bin kontrola hikumetê de ne. Yek ji wan di rêya dezgeha postê re kar dike û ya din di rêya Syrian Computer Society (Civaka Surî ya Computer) re. Gelek belge eşkere dikin, ku mîna axaftinên telefonan email jî ji aliyê rêjîmê ve têne kontrolkirin.

Du bikarhênerên internêtê ji ber weşandina berhemên xwedêgravî "êrîşker" di zindanê de ne

Yek xwendekarê rojnamevaniyê yê kurd Mesud Hamidê 29 salî ye, yê ku di 24ê tîrmeha sala borî de di ezmuneke wî ya zanîngehê de hate binçavkirin. Ji wê demê de ew di zindana Adra ya nêzîkî Şamê de veşartî ye û tê ragihandin ku ew tê işkencekirin. Ew mehekê piştî weşandina wêneyên xwepêşandaneke kurdî ya aştiyane li Şamê di malpera amude.com de hate girtin.

Girtiyê internêtê yê din Ebdilrehman Şaxurî ye. Ew di 23ê şibata sala borî de piştî wergirtina nûçenameya "Levant News" , a ku ji aliyê malpera qedexekirî www.thisissyria.net tê belavkirin, hate binçavkirin. Ew jî di zindana Saydaniya nêzîkî Şamê veşartî ye û li hêviya dadgehkirina ji aliyê Dadgeha Ewlekariyê ya Dewletê ve ye.

The other cyber-dissident in jail is Abdel Rahman Shaguri, arrested on 23 February last year after e-mailing Levant News, the newsletter of the banned website www.thisissyria.net. He too is being held in secret, at Saidnaya prison, near Damascus, pending trial by the state security court.

www.internet.rsf.org


  veger rûpela destpêkê

 copyright © 2000-2003 amude.com [ info@amude.com ]