www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
06.04.2009 - 23:16 [ 1944 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Ereb biratiy Iraq demokratiy qebl nakin

Silman Alxan - Elmanya


Silman Alxan
Li buhara sala 2003an dewlet rjma Bees a iraq heriftn. W dem gelek kes di w baweriy de bn ku roja dktatoriy li w welat nema. L digel hatina Paul Bremer damezirandina Civata Hukim, herwesa di dema danana destra dem heya avabna hikumetn Elaw Cafer, hla serek ya bona siyaseta serokn Erebn Iraq aşkera b. Tişt balkş hevbeş di hikumraniya van hemyan de j meseleya peyrewkirina takrew dijatkirina daxwaziyn neteweyn ne ereb (bi taybet Kurdan) derxistina biryarn rgir li ber vegerandina mafn wan. Wate em dikarin bibjin ku rbern Ereban yn pişt Seddam j dirj dan siyaseta w.

Serokn Kurdan j, ku di xeyala biraytiya Kurd Ereban de dijn, weke her car hem şiyann xwe ji bo xizmeta Iraqa "ereb" mezaxtin. Bi v yek r ji serok partiyn Ereban re xweş b ku ew destn xwe deynin ser petrol, daray, serwet samann w welat kontrola hem wezaret dezgehn dewlet bikin. Dsan ji ber ku Kurdan rola biray bik xizmetkar guhdar baş lst, ber dest piyn Ereban fereh bn şiyan bingehek ji xwe re durist bikin ku hikumetn pişt wan j siyasetn xwe li ser w bingeh ava bikin.

A li w dema ku Kurd mijl avakirin berevankirin bn ji dewleta n ya Iraq re, serokn hikumetn w welat yn ereb bi şweyn veşart aşkera dijatiya maf daxwaziyn Kurdan dikir. Hellbet li despk, wate dema Civata Hukim hikumetn Elaw Cafer j, ji ber kmbna dema desthelatdariya wan nebna hzeke leşker, ew negihiştin ji bo bdengkirina hevrikn xwe hz bi kar bnin. Herwesa Malik j li despk ew pngav neavt, l li v dawiy ji bo ku givaştin bxe ser Kurdan, w leşker Iraq (y ereb) bi tank topanve şand devern aram n derdrn bajar Xaneqn leşker Iraq (y kurd) ji gelek ji wan deveran derxist wek wan digot, "ew leşker ye w dever bistne!". Her wek ku leşker Iraq (y kurd) leşkerek dagrker be. Niha j her kes dvna pşhatn rewşa Iraq bike, d zanibe ku Malik dixwaze bi heman şwey parzgehn Neynewa Kerkk j "bistne".

Ev tişt j ji daxuyaniyn Malik yn v dawiy xaln sereke yn programa w armancn lsteya w ya ji bo helbijartinn civatn parzgehan diyar b. Malik, ku Kurdan ew bi hz kir, bi v siyaseta xwe, anku bi dijayetiya xeyr Ereban, kar dengn btiriya Ereban ji xwe re bne lsteya w di gelek civatan de bibe ya yekemn. Li beramber j Civata Bilind a Islam, ku btiriya civatn parzgehan di dest w de bn, ji ber ku di hin derfetan de hevsoziya xwe ji Kurdan re diyar dike, btiriya civatn xwe ji dest dan. Herweha li parzgeha Neynewa j, ku endn sal in Kurd bi xwna xwe aramiya xelkn w yn Kurd, Ereb, Siryan, Kildan, Aşr Turkmen diparze bi parey xwe projeyn xizmetkariy l encam didin, lsteya Hedba ya tundkarn Ereb algirn Beesiyan bi ser ket dixwaze Kurdan derxne hem mafn wan ji wan bistnin.

Her di dirjahiya karn xwe yn dijminkarane de ji ber nebaweriya wan bi mafn Kurdan neteweyn din, Ereban nehşt serokkomar Iraq y kurd Celal Teleban di kongira serokn dewletn (bi nav) ereb de, nnertiya Iraq bike li şna w serokwezr Iraq y ereb Nur Malik amade b. Di peyva xwe ya di kongir de Malik mafn hem neteweyn xeyr ereb binp kirin nkara hebna wan di Iraq de kir dema ku berevaj destur axiv Iraq weke welatek ereb bi nav kir.

Beramber van karn dijminkarane yn serok rbern ereb n iraq li dij Kurd neteweyn d yn Iraq, rbern Kurdan yn noke weke yn ber xwe gotinan dikin dibjin ku ev kar reftarn dij Kurdan tn kirin, ne siyaset sstema bingehn a hikumet dewleta Iraq ne, l reftarn take kesan in herdema ew kes n, ew siyaset j namne. L ev tişt ne raste, unk di temen dewleta Iraq de endn serok hatine guhertin, l siyaset her wek xwe maye. Ev j bi gor baweriya min girday kesayetiya mirov ereb e ku kes qebl nake her ciy ew l be, div yan seyid yan kiwle (kole) be.

Herwesa ji serbrn btir heşt salan ji serkeftina lsteyn tundkar, Bees dijbern xeyr Ereban di van helbijartinn dawiy de, ev rast aşkera dibe ku btiriya Erebn Iraq (gel serok) digel maf daxwaziyn netewey d yn li Iraq nnin, dij demokrat, federalzm piraliy ne. Herwesa diyar dibe ku bi na Sedam dktator ramana dktator ji w welat derneket nehat guhertin. Ev hem tişt j bi baweriya min siruşt ne, unk Iraq bi xwe bi destn biyaniyan bi şweyek dktator by wergirtina raya pkhateyn w hatiye dirustkirin. Wate Iraq kiyanek dktator ye bi peyrewkirina demokratiy wergirtina raya pkhateyn v welat, ew kiyan d bimire tiştek bi nav "Iraq" namne. unk eger derfet bih dayn, ez bawer nakim yek roj j gel kurd xwe girday Iraq bihle.

silemani_alixani@yahoo.com
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000