www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
18.11.2006 - 16:50 [ 1916 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Pnc astengiyn li pşiya nivsandina rastiy (1)

Bertolt Brecht


Bertolt Brecht
Kes ku roj dixwaze li dij derew nezaniy şer bike rastiy binivsne, div bi kman pnc astengiyan derbas bike. Div wrek p re hebe ku rastiy binivsne, tev ku rast li her der t ewisandin; zrek ji bo naskirina w, tev ku ew li her der t veşartin; huner ku w veguhezne ekek; biryar ku wan kesan hilbijre ku w di destn wan de karger bike; flbaz ku rastiy di nav kesn wilo de belav bike. Ev in astengiyn mezin li pşiya nivsandina rastiy li jr faşizim. L ew ji bo wan nivskaran j peyda dibin, ku hatine sirgnkirin an j revyane; ew ta ji bo wan nivskaran j peyda dibin, ku li welatn xwed azadiya svl dixebitin.

1. Wrekiya nivsandina rastiy
Eşkere dixuye ku nivskar gerek rastiy binivsne, di w watey de ku gerek ew w neewisne yan w di tariy de nehle ku ew tiştek ne rast nenivsne. Gerek ew xwe ji hzdaran re netewne, gerek ew belengazan nexapne. Teqez pir dijwar e ku mirov xwe ji hzdaran re netewne, xapandina belengazan j gelek bi sd e. Nerazkirina sermiyandaran t wateya byina yek ji kesn ku sermiyan ji wan hatibe stendin. Nexweztina nirx kar kir dikare b wateya nema xweztina kar, nepejirandina navdariya ku ji aliy sermiyandaran ve t dayin, pir caran t wateya nepejirandina navdariy heta hetay. Ji v tişt re wrek pwst e.

Demn dijwartirn ewisandin asey ew dem in ku di wan de pir behsa tiştn mezin berz t kirin. Di demn wilo de wrek ye ku li ser tiştn ewqas nizim bik mna xwarin jiyana karkeran bte nivsandin; di demek de ku ji bil te her kes bi dengek bilind dibje b gordayin pwstiyek iqas giring e. Ger hem şweyn rmetkirin li ser cotkaran bne rijandin, behskirina makne m erzan, ku d xwedgirav kar wan proz hesantir bike, wrk ye. Ger hem dezgehn radyoy biqrin ku mr nezan nexwende ji y xwende tir e, hing wrek ye ku bte pirsn: ji bo k tir e? Ger hem axavtinn li ser regezn baş yn ne baş e, wrek ye ku bte pirsn, b ma gelo ne birbn nezan şer kirtiyan bi xwe re tnin.

Herweha wrek pwst e ji bo gotina rastiya li ser xwe, rastiya li ser nebiserketina xwe. Gelek kesn tepeserkir karna naskirina ewitiyn xwe winda dikin. Ji wan re dixuye ku tepeser kirin bi xwe mezintirn neheq ye. Tepeserkar xerab in, ten ji ber ku ew tepeser dikin; yn tepeserkir ji ber rindbna wan tne tepeserkirin. L li v rindiy hatiye xistin, ew hatiye tkbirin ewisandin; ji ber v yek ew rindiyeke qels b, yeke ne baş, rindiyeke nebergirbar nepbawer; imk nabe ku rind div qels be wek ku baran div şil be. Wrek pwst e ji bo gotina ku zora yn baş hatib xistin ne ji ber ew baş bn, lbel ji ber ew qels bn.

Bertolt Brecht (10.02.1898 14.08.1956) wek şanonivser helbestvan elman xwed bandora her mezin di sedsala 20 de t binavkirin. Ew herweha di asta navnetewey de j xwed navek mezin e gelek caran hatiye xelatkirin.
Brecht di 28.02.1933 de ji ber zordariya Naziyan ji ligel malbata xwe Elmanyay revya di Prag re xwe gihand bajar Zrich li Swsray. Di 12.05.1933 de pirtkn w ji aliy Naziyan ve hatin şewitandin. Pişt jiyana li Pars, Svendborg (Danemark), Swd, Mosko, Kalfornya, dsa Pars Zrich, Brecht Berlna Rojhilat. Di sala 1935 de Naziyan ew ji hemwelatiya elman avt. Ji ber ku Elmanyaya Rojava nasnameya elman l venegerand, w jiyana xwe li Elmanyaya Rojhilat (DDR) berdewam kir.

Teqez div rast di şer li dij nerastiy de bte nivsandin div ev rast b giştbneke berz pirwate be. Ji xwe nerast ji v giştbna berz pirwate ye. Dema li ser yek t gotin ku w rast gotiye, hing bi kman hinekan an j gelekan an j yek tiştek ne rast gotiye, derewek an j tiştek gişt; l w rast got, w tiştek praktk bi rast got, ku nikare bte mandelkirin, w tiştek eşkere bi nav kir.

Hindik wrek pwst e ji bo gilkirineke gişt di pereyek chan de ku t de gilkirin hn gengaz e, li neqenciya chan serketina hovitiy, yan ji bo qrandina bi azay ku serketina giyan mirovane hatiye misogerkirin. Gelek kes hene da dikin ku tankan ew nşan kirine, l di rastiy de ten drbnn operay ew ji xwe re kirine armanc. Ew xweztekn xwe yn gişt ber bi chaneke hevalan mirovn pak ve diqrin. Ew doza dadmendiyeke gişt dikin, ku ji bo w wan tucar tiştek nekiriye; ew doza azadiyeke gişt dikin paarkirina nr dixwazin, ku wan demeke dirj xweş j didt. Ji bo wan rast ten ew tişt e ku xweşik dixuye. Ger rast tiştek jimarey be, zha, an rast, tiştek ku peydakirina w mirov diwestne ji bo w lkoln pwst be, hing ew ji bo wan ne rast ye; ew wan mest nake. Ten reftara dervey ya kesn ku rastiy dibjin, li cem wan heye. Pisgirka bi wan re ev e: ew rastiy nas nakin.

Berdewam dike

Wergera ji elman: Srwan H. Berko (sirwan@amude.com)

----------
Versyona pş ya v nivsar beşdariyek b di rapirsek de li jr sernivsa Dichter sollen die Wahrheit schreiben (Helbestvan gerek rastiy binivsnin) di Pariser Tageblatt (12.12.1934) de. Hing Brecht ten s asteng bi nav kiribn. Versyona daw ya v nivsar cara pş bi elman di kovara Unsere Zeit (Pars, VIII, jim. 2/3, nsana 1934, 23-34) de hate weşandin.
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000