www.amude.com
   www.amude.com - rojnamevaniya bi kurdî   Deutsch


navête@amude.com

nav  
şifre  
» fermo emailekê çêke

Malpera Amûdê

» bike rûpela destpêkê
» bixîne favorîtên xwe

lêgerîn


kulîlka hefteyê


 
11.09.2004 - 19:41 [ 1925 caran hatiye xwendin ] [ çap bike ]
----------------------------------------------------------------------------------

Xusro Goran: Pirsa Musil pirsa Kurdistan ye

Mistefa Aydogan


"Snor Kurdistan heta nav bajar Musil t."
Di sala 1960 de li Berdereş* b. Di 16 saliya xwe de, bi endametiya PDKy ve beşdar xebata siyas rxistin b. Di 18 saliya xwe de, gava li Musil dixwend, ji aliy hzn ewleyiy ve hat keşifkirin d di bajar w de star j re nema. Hing di Zivistana 1978an de, beriya ku roj li bajar ber dil w hil, mecbr ma ku derkeve. Xortek 18 sal kolann xwe, heval hogirn xwe nas dostn xwe li d xwe hiştin carek bi ten li ser stuy xwe zvir avn xwe bi xemgn li hem devern ch war xwe gerandin. Xortek di ax benga xwe de, xwe ji ber xezeba tartiy da al xwe avt bext iyayn welat xwe. Ji gava ku iyayn bilind j re bn star, w ne Gar hişt, ne Metnan, ne Xr ne j Komatey. Gav bi gav, şiver bi şiver, gel bi gel, newal bi newal gund bi gund geriya stewiya. Pişt 1980y, ber xwe da bakur Ewropay di şeva Newroz de, li paytext Swd li Stockholm bhna xwe veda.

Y ku xwe li nvgirava Skandnavyay girtib ji ber xezeb ji xwe re li starek geriyab, Xusro Goran b. Xusro Goran ber li Unversteya Stockholm beş ekonomiy qedand pişt xebata xwe ya li Handelsbanken, dsan li Unversteya Stockholm vegeriya car droknas xwend. Di pvajoya jiyana xwe ya li Swd de, di rojnameyn mna Dagens Nyheter, Folket i Bild, Arbetaren hwd de gelek nivsarn w hatin weşandin. Di 1991 de, gava serhildan b, rasterast Kurdistan. Kullkn welat w xwe xemiland hatin pşiya w. L di demeke kurt de kfa w l hat şikandin pişt koa neteweyek ya drok, dsan vegeriya Swd. Di sala 1992yan de, di kongreya Federasyona Komeleyn Kurdistan li Swd de, ji bo endamiya Komteya Karger hat hilbijartin b berpirsiyar Federasyon y mal. Pişt hilbijartinn 1992, gava irskeke hviy xuya b p re nşana ku d iyayn v welat j d ry bihar bibnin diyar b, vegeriya Kurdistan di 1993 de b endam Komsyona Lkolnan ya Navend ku bi Poltburoya PDKy ve girday ye. Li gel karn xwe yn lkoln, berpirsiyariya pywendiyn li gel rxistinn girsey sendkayan j kir. Di adara 1994 de, b midr Parlamenta Kurdistan. Di 2003 de, ber b berpirsiyar Liq 14 y duyem d re j di heyva Gulana 2003 de, li ser nav kurdan b cgir waliy Musil. Zewc ye, s kurn w hene, malbata w li Kurdistan bi c bye zarokn w li wira diin dibistan. Heta niha li gel gelek pirtk buroşurn kollektv herweha li gel berdewamiya nivsna di rojname kovarn cuda de, du pirtk j nivsandine. Yek j di 1990 de bi ereb hatiye nivsandin ku nav w Di Pvajoya Drok de Kurdistan e ya din di 2002 de bi kurd hatiye nivsandin, ku nav w Kurd li Wlayeta Musil ye.

Mistefa Aydogan: Kek Xusro, heger destr hebe, ez dixwazim ji nava Iraq dest p bikim. Ji bo i nav dewleta hevbeş d Iraq be? Bi qas ku ez dizanim, Iraq nav hermek ye ku dikeve biniya xeta Tkrt-Rumadiy. Heger ev dewlet d di ser de dewleta du neteweyn sereke be, heger ev dewlet d dewleteke federal be, ima nav hermeke ereban l t kirin?
Xusro Goran: Heger em bala xwe bidin drok, em bibnin ku gava islam hat herm, ereban hing ji başr naverasta Iraqa niha re digot Blad el-Iraq, yan welat Iraq. Bi baweriya min, peyva Iraq j bi ereb t wateya welat kevnar esl herweha xwedmedeniyet. L kes tu caran ji başr Kurdistan re, yan ji qewla hinan, ji bakur Iraq re, negotiye Iraq. Wexta nav Iraq ji kevin de dihat bilvkirin, qesda peyiv snorn ji Tkrt heta iyay Himrn b. Heger mirov bala xwe bide nexşeyn dema osmaniyan j -heta yn ber sed salan j-, Iraqa roj ji s deveran pk dihat: Iraq, Kurdistan Cezre (Cezre dikeve rojavay Musil devera ber bi snorn Sur Urdun ve ye). Ev di nexşeyn osmaniyan de j pir diyar e. L ev 83 sal in, ku dewleta Iraq heye. Di 1926an de başr Kurdistan j ji v dewlet re hat hiştin. Ji w gav vir de, di nav snorn Iraq de hat hesibandin.

Ez li gel peyva te me; pwst e ku ji bo v welat navek n bte peydakirin. Ne bi ten nav welat, heta lazim e ku alaya welat, sembola welat marşa welat ji n ve bn tesbtkirin. Div di v dewleta n de, rengn herdu neteweyan hebin. Heger em vegerin ser nav, bo nimne gava dewletek ji ekan slovakiyan hat damezirandin, nav w ji kombnasyona navn herdu neteweyan pk hat b ekoslovakya. Di avakirin navlkirina Ygoslavyay de j her bi v away b. Wateya Ygoslavyay welat slavn başr e. Ji ber ku s slav hene, slavn rojava ji ek, polon hwd. pk t, slav rojhilat ji rs, belrs, krayniyan slavn başr j ji serb, xirwat, makedon, sloven boşnaqan pk t. Ji ber v yek j nav Ygoslavyay hem slavn başr sembolze dikir. Loma j di esl xwe de, div di nav v dewleta n de, ku d bikeve şna Iraqa kevin, di ser de rengn herdu neteweyan hebin.

Eyn tişt ji bo alaya Iraq j derbas dibe. Em li Kurdistan niha alaya Iraq bilind nakin. Mebest ne ew e, ku em cudaxwaz in, an j ji yektiya Iraq hez nakin. L alaya Iraq ya roj alaya beesiyan e. Ev alaya ha di sala 1963 de, gava bees cara yekem desthilat xist dest xwe, hatiye tesbtkirin. Ew s strkn kesk n di alay de hene, nşana yektiya ereban e. Heger mirov bala xwe bide alayn Misir, Sur Iraq, mirov dibne ku di alaya Misir de strkek, di alaya Suriy de du strk di ya Iraq de j s strk hene. Ev ji ber yektiya sdewlet dihat. Ew yekt bi ser neket, l alaya wan her ma. Ya rast, Konseya Hikumeta Iraq ya Dem biryara alayeke n dab, l li ser alaya ku hatib pşniyazkirin, lihevhatinek pk nehat. Loma j ev pirs niha ji pşeroj re hatiye hiştin. Pwst e ku reng kurdan di alaya Iraqa n de hebe div reng welat Iraq y n nşan bide, ku ew ne nşana yektiya ereban e, l nşana yektiya hem beşn rengcuda ne, ku Iraq pk tne.

Tu cgir waliy Musil y herweha wek pisporek Musil j ty naskirin. Loma j ez dixwazim bi pirsa wateya peyva Musil dest bi pirsn li ser Musil bikim. Wateya peyva Musil i ye?
Ereb dibjin ku ev peyv ji gotina "el-Musil" hatiye. Yan ew ciy ku deveran digihjne hevdu. L ev ne rast e. Ji ber ku beriya ku ereb islam bn herm, nave Musil heb. Belgeyn Ksenefon ynan yn BZ (beriya zayn) di sala 401 de v yek pir eşkere didin zann. Weke tte zann, Ksenefon bi xwe hem serdarek leşker hem j droknivs b. Gava ordiya ynan di şerek xwe y li dij şah farisan de şikest, ber xwe da bakur av av hat. axa Ksenefon gihişt Musil, dibje ku bajarek kevin wran li v der heye ku nav w Nnova ye. Di dema xwe de, medan ew şewitandib xelk w bajar nehlab. Ksenefon dewam dike dibje ku li aliy av y din bajarek pik heye ku j re dibjin "Musil". Siyaseta ereban baş t zann, ku ew dixwazin hem navan erebze bikin. Loma j ereban nav Musil kir el-Musil, y Akr kir Eqre, nav Krmanşah kir Qermesn, Somra kir Samara, Ser Kaniy kir Ras el-Eyn.

Herkes dibje pirsa Musil qesda herkes tiştek cuda ye. Li gora te, pirsa Musil i ye i heq kurdan li w der heye?
Div ez ji bo bersiva v pirs, ber paşbingehek raxim ber avan. Yan hinek ber xwe bidim droka peydabna v pirs. Musil bajarek pir kevin e. Beriya bi hezaran salan derdora Musil paytexta mpratoriya aşriyan b. D re med hatin. Gava ereb islam j hatin, nivskarn ereban got ku du taxn Musil hebn: Taxek a fileyan b taxek j ya mecsiyan, agirperestan b. Ev taxa duyem ya medan bi xwe b. Wexta islam hat, Musil b navendeke medeniyet ya giring. Musil herweha di drok de bye paytexta gelek mrtiyan. Ew hertim bye bajarek senet, abor bazirganiy. B bajar Heleb ji bo Suriy iqas giring e, Musil j ji bo Iraq ewqas giring e. Musil hertim navenda wlayet b. Di dema osmaniyan de, li Iraqa niha s wlayet hebn: Basra li başr b, Bexdad li naverast b Musil li Kurdistan li bakur b. Li her wlayetek waliyek heb. Wlayeta Musil ji s sencaqan pk dihat: Silman, Kerkuk Musil. Snor wlayet li başr iyay Himrn Mekhl bn li bakur snor ku niha di navbera dewleta Iraq Tirkiy de b. Gava ez behsa s sencaqan dikim, div bte zann ku Duhok Hewlr j ad wlayeta Musil bn. Di dema osmaniyan de, ji 2/3yn şniyn v wlayet kurd bn. Yn may j ereb, tirkmen, cih, aşr, suryan, kildan hwd. bn. Di nav snorn v wlayet de, herdem mrtiyn kurdan hebn. Bo nimne, li Silmaniy Mrtiya Baban, li Rewandiz (ku Hewlr j di nav de b) Mrtiya Soran, li Amediy (Duhok j di nav de) Mrtiya Behdnan. Li Musil biten wal heb desthilata w biten li nav bajar Musil b. Ev mrt hem xwed desthilat bn ne di bin desthilata waliy Musil de bn. L di dawiya sedsala 18 de, ji bo hilweşandina hem mrtiyn kurdan, hemleyeke osmaniyan ya mezin dest p kir. Cara yekem Mr Baban d re j Mr Soran li pey wan Mr Botan hatin şikandin osmaniyan bi v away tu mrt nehla. Pişt Ş‏er Chan y Yekem, daxuyaniya Wlson mecal da ku hem neteweyn netirk, ku di bin dest osmaniyan de bn, karibin bigihjin mafn xwe. D re Peymana Sevr hat. V peyman maf damezirandina dewletek da kurdan. L rabna Kemal Ataturk ‏‏‏‏Şoreş‏a Oktobr herweha peydabna petrola li Kurdistan xewna kurdan tk bir, kfa wan li wan şikand hviyn wan p kirin.

Pirsa Musil di sala 1923 de peyda b. Ev pirs di navbera dewleta Tirkiy dewleta Iraq, ya bi piştgiriya ingilzan ve n hatib avakirin, de derket ort. Ev pirs areser neb, loma j dewr Koma Neteweyan b. Koma Neteweyan di sala 1924 de komsyonek destnşan kir hinart wlayeta Musil. Ev komsyon ji serokwezr Meceristan y kevin Kont P. Teleki, wezr Swd M. Af Wirsen A. Paulis belck pk hat. Serok w j M. Af Wirsen swd b. Komsyon ji bo salek wezfe wergirt. Endamn komsyon li gelek bajar gundan geriyan li gel xelk peywend dann raportek amade kir. Di ileya pşn a 1925 de j rapora wan hat pşkşkirin. Di raport de j gava behsa Iraq bye, Musil tu car di nav de nehatiye hesibandin. Di raport de diyar e, ku Iraq heta Tkrt ye. Di raport de herweha tte gotin, ku gava mirov ji aliy nifs ziman ve ber xwe bid, ji sed şst pncn (%65) şniyn wira kurd in, loma j mirov dikare ji bo wan dewletek ava bike. L ji aliy aboriy ve, Musil girday Bexday ye. Helbet, ev raport ne bi dil tirkan b. Tirkan hewil da, ku wlayeta Musil par ve bike. Yan wan xwest bakur em Z (Zya pik) li gel bajar Musil ji wan re bimne başr w j ji Iraq re bimne. L ev tişt nehat qebulkirin. Ji ber ku ingilzan gelek giring dida v wlayet. Li gora wan, ji ber gelek sedemn abor, diviya ev wlayet di nav snorn Iraq de bimaya.

Di destpka 1926an de, ev wlayet bi awayek ferm b pereyek Iraq. L di raporta komsyon de hatib destnşankirin, ku heger ev wlayet ji Iraq re bte hiştin, div mafn kurdan bn paraztin div desthilateke kurdan a otonom hebe. Di sala 1930 de, gava desthilata Iraq li Koma Neteweyan dewr b ngilz ji Iraq derketin, dsan bi nivsn hatiye gotin ku mafn kurdan div bn paraztin. Di sala 1931 de, li Iraq qanuna ziman hat derxistin. Li gora w qanun, ziman kurd li dibistanan, li dadgehan li hem devern ku kurd di piraniy de bn, div ziman ferm bya. L mixabin ev yek di praktk de pk nehat. Kurd li dij v tişt rabn. Di destpk de, serhildana Şx Mehmd Berzenciy d re di sala 1932 de Şoreşa Barzaniy b. Bi d wan re di sala 1943 de, kurdan li Barzan ser hilda. Wexta ku melek rab Iraq b komar, di destra Iraq de hat nivsn, ku li v welat kurd ereb hevbeş in. Di alaya Iraq sembola Iraq de, reng sembola kurdan j hebn. L mixabin di sala 1961 de, hikumet hd hd gav bi şn de avt mafn kurdan nkar kirin loma j Şoreşa lon ya di bin birvebirina PDKy serokatiya M. Barzaniy de dest p kir. Ew xebat roj bi roj xurttir b, l zilma hikumeta Iraq j roj bi roj dijwartir b. Droka peydabna pirsa Musil ev e. Pirsa Musil pirsa Kurdistan ye; pirsa Kurdistana Başr e.

Gava mirov ber xwe dide drok belgeyn hey, mirov dibne ku kurd di Musil de hertim piran bne. Ev yek di belgeyn Koma Neteweyan ya w dem de j pir eşkere ye. Li gora raporta Komsyona Koma Neteweyan li gora statstkn ku hers dewletan, yan yn ku Tirk, Qiraliyeta Iraq Ingilterey dan v komsyon j, kurd her di piraniy de bn. Loma j ez niha dixwazim bipirsim, gelo roj rewşa demografiya Musil awa ye?
Heger em vegerin ser rewşa demografiya Musil, me behsa sala 1925 kir ku bi belgeya Koma Neteweyan j nifsa kurdan di piraniy de b. L snorn wlayeta Musil yn 1925 yn roj ji hevdu pir cuda ne. Iraq weke min ber j got, hing s wlayet bn. L roj ji 18 wlayetn pik pk t. Musil yek ji van 18an e. roj Silman, Kerkuk, Hewlr Duhok ne li ser Musil nin, ew wlayetn serbixwe ne. Di van wlayetn behskir de, kurd ji sed 95 nifs pk tnin, li Kerkuk ji sed pnc zdetir in. Li wlayeta Musil ya roj j nifsa kurdan di navbera %35-40 de ye. Hviya me heye, ku di heyva 10 de ev tişt d bi awayek baştir bte zelalkirin. Ji ber ku hikumeta Iraq d li hem deveran hejmartin bike. Nifsa Musil ya roj 3 milyon e. Bajar Musil bajar duyem e li pey Bexday t. Navenda bajar 1 750 000 e. 9 qezayn Musil hene. Li hin qezayan kurd ji sed 80y zdetir in; qezayn mna Şengal, Şxan, Mexmr. Li hin qezayan j nifsa kurdan di snor ji %50y de ye; qezayn mna Tilkf, Qereqoş. Li hin qezayn din nifsa kurdan ji %50y kmtir e; qezayn mna Tilafer, Qezaya Musil Beac.

Tirkiy di statstkn xwe yn ku di sala 1925an de dabn Komsyona Koma Neteweyan de, li Musil behsa hebna tirkmenan kirib pvana wan %23,3 nşan dab. Gelek kes baweriya xwe bi van statstkan nayne. Gelo li Musil iqas tirkmen hene daxwaza wan ya ax iqas di ciy xwe de ye?
Ev ne rast e. Statstka her ciy baweriy ew statstk e, ku di 1957 de li Iraq bye. Li gora w statstk, nisbeta tirkmenan di navbera ji sed ar-pncan (%4-5) de b. Yn fileyan j ew qas b. L ferqek heye. Hebna tikmenan ya li Iraq weke hebna kurdan ya li Libnan, yan j weke hebna me ya li Ermenistan ye. Yn ku xwediyn coxrafyay ne, bi ten kurd ereb in. Deverek li Iraq tune ye, ku mirov bibje ku ev axa tirkmenan e. Li nav bajar Kerkuk end taxn wan hene, li nav Hewlr end maln wan hene, li Musil end gund hene. L y me, coxrafyayeke me ya bi ser hevdu heye. Heger mirov bala xwe bide salnameya dema osmaniyan ya Musil, ew j eyn tişt dibje: Bi ten kurd ereb xwediyn eşr ax ne. Tu ax nne ku mirov karibe bibje ku ev Tirkmenistan e. Rast e, dewleteke wan bi nav Tirkmenistan heye ew j li Asyaya Navn e. L li gel v yek, em giringiyeke mezin didin mafn tirkmenan div mafn wan bne misogerkirin ew xwediy radyo, TV, dibistan hwd. bin. L daxwaza wan a ax, ne di ciy xwe de ye.

Rewşa Musil ya siyas birvebir niha awa ye?
roj li Musil Meclisek heye: Meclisa Wlayeta Musil. Me li hev kiriye ev meclis weha daniye: Wal d ereb be, l div ereb xelk Musil be. Cgir waliy d kurd be. Div du alkar hebin, yek ji wan d ji fileyan be y din d ji tirkmenan be. Ev meclis ji 36 endaman pk hatiye ev meclis d heta hilbijartinn gişt Wlayeta Musil bi r ve bibe. Me li hem qeza nahiyeyan qeymeqam birvebirn nahiyeyan danne. Ew ciy ku kurd l pir in, me qeymeqam an birvebirn kurd danne. Bo nimne qeymeqam Şengal kurd e, y Şxan Mexmr j. Li devern ku file di piraniy de ne, file qeymeqam in, bo nimne Tilkef Qereqoş. Li s deveran j ereb hene: Li Tilafer, Beac Heder. Di wlayeta Musil de, tu tirkmen ku qeymeqa, an j birvebir nahiyeyek nne. Ji ber ku ew li tu deveran ne di piraniy de ne. Me di sala 2003 de, 144 dibistan vekirin em hvdar in, ku em sal j bi dehan dibistanan vekin.

T dakirin, ku di raya gişt de pirsa Kerkuk ji ya Musil btir t minaqeşekirin. Loma j rexneyek di v war de heye, ku dibje "berpirsiyarn kurdan di war pirsa Musil de zde ne alak in, an j bi qas pirsa Kerkuk giringiy nadin pirsa Musil herweha di v war de agahdariyn berfireh j nadin gel kurd." Li gora te, ev rast e yan na, heger rast be, sedema v yek i ye? Wek din j li wlayeta Musil ji bo nehlana encamn siyaseta erebzekirin vegera kurdn derxist, heta niha i hatine kirin?
Rexneya ku dibje "berpirsiyarn kurdan di ware pirsa Msil de zde ne alak in, an j bi qas pirsa Kerkuk, giringiy nadin pirsa Musil", ne rast e. Ji ber ku rastiya Musil ji ya Kerkuk gelek guhert ye. Yek j ev e, ku Wlayeta Kerkuk ya roj nagihje ji sisyan yek (1/3) Wlayeta Msil. L ima Kerkuk btir t minaqeşekirin? Bi baweriya min, du sedemn w hene: Yek, li Kerkuk nisbeta kurdan btir e, ya duduyan j pirsa petrol ye. Em dibjin ku bajar Kerkuk Kurdistan e, l me tu caran negotiye ku bajar Musil Kurdistan e. L em dibjin ku snor Kurdistan heta nav bajar Musil t. Ava Dicley di nava Musil re derbas dibe. Li rojavay av ereb di piraniy de ne, l li rojhilat av piran kurd in. Gava em behsa maf kurdan dikin, em dibjin ku kurd li kjan dever di piraniy de bin, div ew dever tkeve nav snorn Kurdistan. Hikumeta Bees dixwest kurdan ji Kerkuk Musil bi dr bixne. Yek ji wan sedeman, giringiya herdu bajaran b ya din j petrol b. Ji ber v yek, Bees siyaseta erebzekirina van wlayetan li dij kurdan bi kar an. Bo nimne, rjm nedihişt ku kurd xaniyan li van herdu bajaran bikirin, da kurd tu car nebin piran. Herweha wan kurd ji wan gund bajarn pik derxistin ereb ann wan deveran xistin şna wan. L pişt prosesa azadkirina Iraq, ew erebn teze hatibn ann, tev de reviyan. Kurd hem vegeriyan ser axa xwe, gundn xwe. Niha kurd vegeriyane wan gundn xwe yn ku li qezayn mna Tilafer, Şxan, Tilkf, Mexmr, Şengal ne. Me bi v away nşan daye, ku b em di war nehlana encamn siyaseta erebzekirin de iqas biryardar in. end gund bi ten li qezaya Şengal mane, ku h problemn wan areser nebne. L em hvdar in ku em wan j di demeke nzk de areser bikin. Ev j nşan dide ku berpirsiyarn kurdan giringiyeke mezin didin pirsa Musil. L rexneya di war nedana agahdariyn berfireh de dikare di c de be. Em giringiyeke mezin didin hizra raya gişt guh didin gelek aliyn civak. wek din j kfa min ji rexneyn ku kmaniyn me nşan didin, re t. Ya rast, em agahdariyan belav dikin, l dibe ku ne bi qas ku tn xwestin, bin. Em hewil bidin ku kmaniyn xwe yn di v war de nehlin.

Kurd li Musil areseriyeke awa dixwazin herweha doza statuyeke awa dikin?
Em dixwazin her devera ku piraniya w kurd be, tkeve nav snorn Kurdistan bibe beşek Dewleta Kurdistan ya federal. Em li pirsa Musil j bi v perspektv dinerin.

Ev perspektv a PDKy biten ye, yan j encama konsensusa kurdan a li ser v pirs ye?
Ev nerna neteweya kurd e hem hzn kurdan li ser v yek li hevdu kiriye. Ev ne siyaseta PDKy biten ye, ya hem milet kurd e.

Li Musil j kirinn terorstan berdewam in. Ev btir ji kjan deveran t? Xetera ji bo te awa ye?
Gelek hene ku li Musil ji v rewşa n hez nakin; bermayeyn beesiyan, erebn ku ji gundn kurdan derketine, islamiyn fanatk rxistinn mna el-Qade Ensar el-Islam. Li dervey Iraq j gelek chetn din hene, ku hez nakin ku Iraq aram be, azad be, demokratk be federal be. Loma j ew dixwazin v doz rawestne, fitneyan di navbera kurd erebn ş suniyan de derxne. Heta niha, bi dehan xelkn rewşenbr mamosteyn zanngeh berpirsiyarn siyas dar hatine kuştin. Kar terorst berdewam e em hem hedefn wan in. Heta niha du caran qesda kuştina min hatiye kirin. Hn p dizanin ku waliy ber j di 14 trmeha 2004 de hat kuştin.


* Berdereş nahiyeyeke wlayeta Musil ye; 34 klometreyan ji bajar Musil dr e.

filseydo@hotmail.com

------------------------------------
avkan: Kerkuk Kurdistan e
 
www.amude.com -  © 2000-2004 amude.com [ info@amude.com ]
destpêk | start: 26.09.2000